Ei segurament era lengua viua mès antica d’Euròpa. E ua des pòques que non ei indoeuropèa. Es sues origines contunhen estant un mistèri, damb teories que la relacionen damb lengües deth Caucàs, coma eth georgian, o enquia damb lengües africanes (de Mali), mès emplegue er alfabet latin.
Ara ora d’ara ei lengua oficiau en Euskadi e en fòrça municipis de Navarra, en tot compartir aguesta situacion damb eth castelhan, mentre en Bascoat, en territòri francés, non gaudís d’oficialitat.
Segontes es estadistiques, ei parlada per uns ueit-cents mil abitants e, dempús de sègles de reculada deuant deth castelhan e deth francés, experimente ua recuperacion en toti es sòns territòris. Anticament s’auie parlat euskèra deçà e delà des Pirenèus, en un airau fòrça mès extens. Se pòden trapar nòms d’endrets damb arraïtzes basques ena Val d’Aran e en Catalonha. Eth nòm d’Aran madeish significarie “val” en euskèra e aurie balhat nòm ara Val d’Aran.
Tot e que podem trapar inscripcions e quauques frases en euskèra de temps antics, eth prumèr libre imprés siguec publicat er an 1545 en Bordèu, eth “Linguae Vasconum Primitiae”, ua colleccion de poèmes de Mossen Bernat Dechepare.
Podem trapar fòrça diferéncies en euskèra des diuèrses zònes a on se parle, mès a compdar der an 1968 era Acadèmia dera Lengua Basca dicte ues nòrmes unificades entà totes es sues variantes.
Actuaument ei present en sistèma educatiu e ena Administracion Publica basca e navarresa, e existissen mejans de comunicacion ena lengua pròpria, mès demoren encara fòrça airaus d’actuacion entà completar era normalizacion dera lengua.
Auetz visitat Euskadi, Navarra o eth Bascoat?
